زیره کاشمر

زیره انواع مختلفی داره که معروفترین آنها زیره سبز و زیره سیاه است. زیره سبز (Cuminum cyminum) گیاه دارویی بسیار با ارزشی است که از زمان باستان در هند و مصر استفاده می­شود. امروزه این گیاه در کشورهای مختلف از جمله چین، پاکستان، ایران، عراق، ترکیه، سوریه و مراکش کشت می­شود. هند بزرگترین تولیدکننده، صادرکننده و مصرف کننده دانه زیره در جهان می­باشد. کشورهای تولیدکننده اصلی دیگر سوریه، ترکیه و ایران هستند (ابراهیمیان و همکاران، 1396).

زیره سبز به عنوان مهمترین گیاه داروئی اهلی در کشور ما شناخته شده است. زیره سبز به عنوان گیاهی ارزشمند از نظر دارویی داراي ویژگیهايی است که جایگاه آن را در الگوي کشت مناطق خاصی از کشورمان تثبیت نموده است. استان هاي خراسان، کرمان، سمنان و آذربایجان شرقی از تولیدکنندگان عمده آن محسوب می­شوند. در برخی مناطق خراسان این گیاه کراویه نامیده می­شود (نظریان و همکاران، 1394).

امروزه در بسیاری از شهرستانهای استان‏ خراسان و توابع آن مانند کاشمر، سبزوار، مشهد، تربت حیدیه، تایباد، گناباد، فردوس، طبس، نیشابور، قوچان، شیروان،  بجنورد، اسفراین، سرخس و درگز زیره‏ سبز کشت می‏شود. حدود 85 تا 90 درصد زیره سبز تولیدی کشورمان مربوط به این‏ استان است (محمدی، 1375)

زيره سبز گیاهی مرتعی و غیر چوبی است که خواص دارويی ضد نفخ، ضد سرطان و شیرافزايی بر آن مترتب است. از ديگر خواص زيره می­توان به مقوی معده، ضد اسپاسم و برطرف کردن سوء هاضمه اشاره نمود. افزون بر اين، به دلیل معطر بودن به عنوان چاشنی و طعم دهنده غذا از آن استفاده می­شود و دارای طبیعتی گرم است. روی هم رفته، انواع زيره دارای يک اسانس روغنی فرار است که ترکیبی از چند ماده دارويی و مؤثر مثل تانن، رزين، صمغ، نوعی الکل و کمی ترکیبات نیتروژن­دار است. اين گیاه به اشکال گوناگون از جمله میوه گیاه، پودر زيره، اسانس، عرق و روغن، قابل استفاده برای مصارف دارويی، خوراکی و زيبايی می­باشد (بهرامی نسب و همکاران، 1401).

زیره سرشار از پتاسیم، فسفر، منیزیم، کلسیم، سد یم و مقدار قابل توجهی آهن است و به دلیل ویتامین­هاي  A، C، E، B6 و ریبوفلاوین در مصارف غذایی، دارویی و آرایشی بهداشتی استفاده می­شود. از جمله خواص دارویی و غذایی و بالینی آن عبارت­انداز:  ضدعفونی کننده، قاعده آور، خفیف کننده نفخ و بلع هوا و دلپیچه کودکان، تقویت کننده ضعف عمل دستگاه هضم، تقویت میل جنسی، رفع قولنج، اسپاسمها و بی اشتهايی، جلوگیري از ریزش آب از چشم، افزایش دهنده شیر مادران، رفع گاز معده، عرق آور و رفع برونشیت. (نظریان و همکاران، 1394)